Co wdrożenie CRR3 oznacza dla banków spółdzielczych?

Obowiązki w zakresie raportowania i zapisy definiujące konsolidację ostrożnościową i sposób kalkulowania funduszy własnych (opisane w Dyrektywie 2013/35/UE), również uległy zmianom z dniem 1 stycznia 2025 r. Stosownie do ostatniej zapowiedzi spróbujemy opisać je nieco szerzej, gdyż w praktyce oznaczają jakościową zmianę w funkcjonowaniu bankowości lokalnej, a implementacja nowych standardów z poziomu zrzeszeń, poza efektem skali oznaczała wdrożenie standardów uzgodnionych w Komitecie Bazylejskim, określanych jako Bazylea III.

Wdrożenie CRR3 przez banki zrzeszone, ale także te działające samodzielnie, oznaczało w pierwszym rzędzie wyzwanie, jakie stanowił wymóg dostosowania się do nowych, bardziej rygorystycznych wskaźników kapitałowych i płynnościowych, które wprowadziły wysokie standardy w zakresie oceny ryzyka kredytowego, operacyjnego i rynkowego.

Dotychczasowe metody liczenia kapitału na ryzyko operacyjne zastąpiono przez nowe podejście, tzw. podejście komponentu wskaźnika biznesowego (BIC). W efekcie, banki spółdzielcze pod nadzorem IPS-ów poszukiwały dróg zwiększenia kapitału, co zdynamizowało procesy łączeniowe i konsolidacyjne, a także doprowadziły do wdrożenia nowych zasad sprawozdawczości i zarządzania ryzykiem. Dodatkowo CRR3 wprowadziło modyfikację zasad oceny ekspozycji zabezpieczonych nieruchomościami w ramach tzw. metody standardowej. 

Katalog kluczowych zmian na poziomie operacyjnym

W zakresie ryzyka operacyjnego – dotychczasowe, zróżnicowane podejścia do liczenia wymogów kapitałowych z tytułu ryzyka operacyjnego zastąpiono jednym, opartym na wskaźniku biznesowym (BIC), co wpłynęło na wysokość wymaganego kapitału.

• W zakresie oceny ryzyka kredytowego – wdrożono nowe zasady oceny ekspozycji zabezpieczonych nieruchomością w ramach metody standardowej.
• W zakresie ryzyka ESG – rozporządzenie wprowadziło kompleksowe regulacje dotyczące zarządzania ryzykiem środowiskowym, społecznym i ładu korporacyjnego (ESG), które oznaczały dla banków modyfikację systemów sprawozdawczości i zarządzania.
• W zakresie ryzyka rynkowego CRR3 – wprowadziło nowe przepisy dotyczące ryzyka rynkowego, które wpływają na kapitał wymagany na jego pokrycie.
• W zakresie kapitałów i płynności – nowe zasady zmobilizowały banki spółdzielcze do wypełnienia zwiększonych wymogów kapitałowych i płynnościowych, co w wielu przypadkach wpłynęło na dynamikę akcji kredytowej.
• W zakresie sprawozdawczości i nadzoru – banki spółdzielcze nadal pracują nad dostosowaniem  systemów sprawozdawczości do nowych wymogów i podporządkowały się nowym zasadom nadzoru nad ryzykiem.

Nowe obowiązki to nowe możliwości rozwoju

Wymogi kapitałowe i płynnościowe sprawiły, że proces łączenia i konsolidacji w bankach spółdzielczych nabrał nowego, organicznego wymiaru. Łączenie potencjałów, także w zakresie kompetencyjnym dało efekt synergii w postaci wdrażania mechanizmów sprawdzonych wcześniej u jednego z partnerów, podczas gdy drugi poszerzał bazę klientowską, ofertę produktową, czy dywersyfikował portfel kredytowy, dzięki czemu jego struktura obejmuje nowe obszary i branże. 

Zdynamizowano finansowanie JST i MŚP, co korzystnie wpłynęło na pozycję rynkową, możliwości rozwoju i konkurencyjność. W połączeniu z ewaluacją kadr, co wiązało się z przechodzeniem części pracowników na emeryturę. Otworzyło to możliwości zatrudniania osób przygotowanych do wdrażania nowych standardów, informatyzacją i przetwarzanie danych dla potrzeb sprawozdawczości z poziomu zrzeszeń, ale również przynosi coraz lepsze efekty.

Istotne postępy (co potwierdzają audyty prowadzone przez IPS-y) odnotowano w zakresie ryzyka operacyjnego oraz ESG, gdzie tradycyjne atuty relacyjne wzmacniają zaplecze w postaci zagregowanych danych o wyższej jakości i komplementarności. Tym samym kalkulacja kapitałowa zyskała czytelne podstawy, mitygujące zwłaszcza ryzyko kredytowe. Poprawiła się nie tylko wiarygodność i efektywność raportowania, ale także odporność poszczególnych banków i sektora jako całości. Nowe metody kalkulacji spowodowały konieczność pozyskiwania bardziej szczegółowych danych, co w praktyce oznacza spójne i efektywne procedury i mniejszą ekspozycję podwyższonego ryzyka. Potwierdzają to raporty spółdzielczych systemów ochrony. 

Zamiast podsumowania

Każda zmiana niesie ze sobą ryzyko turbulencji. Sposób zarządzania procesami wdrożeniowymi z poziomu zrzeszeń, przy wydatnym wsparciu systemów ochrony, zintegrowanie i standaryzacja zaplecza IT, lepsze adresowanie oferty przez dostawców technologii, pozwoliły w relatywnie krótkim czasie poprawić bezpieczeństwo, efektowność i konkurencyjność. 

Polityka marketingowa, zwłaszcza w odniesieniu do kredytów hipotecznych, to nadal potencjał wzrostu, bo baza depozytowa pozwala na rozwój akcji kredytowej przy zachowaniu wymogów kapitałowych i norm ostrożnościowych. Do sprawy będziemy wracać po ogłoszeniu wyników rocznych, zwłaszcza że zbiegną się one z upływem rocznego okresu funkcjonowania nowych regulacji.

Maciej Małek